زندان عادل‌آباد شیراز؛ حبس در تنگنای بی‌حقوقی و فراموشی

 

گزارش‌های نگران‌کننده از درون زندان عادل‌آباد شیراز، بار دیگر تصویری عریان از نقض سیستماتیک حقوق بشر در زندان‌های ایران ارائه می‌دهد. تراکم شدید جمعیت، کمبود غذا، محرومیت از هواخوری و محدودیت تماس با خانواده، زندان را به فضایی غیرانسانی بدل کرده است؛ جایی که «حبس» به ابزاری برای فرسایش جسم و روان زندانیان تبدیل شده است.

زندان؛ فراتر از سلب آزادی

زندان، بنا بر اصول حقوقی، تنها باید محدودکننده آزادی فیزیکی باشد، نه ابزاری برای تحقیر، گرسنگی، انزوا و فشار روانی. اما آنچه از وضعیت زندان عادل‌آباد شیراز گزارش شده، تصویری از نقض گسترده کرامت انسانی است؛ شرایطی که زندانیان را در معرض آسیب‌های جدی جسمی و روانی قرار می‌دهد.

تراکم، گرسنگی و محرومیت؛ نقض آشکار حقوق زندانیان

تراکم بیش از حد زندانیان، کمبود غذا و امکانات اولیه، محرومیت از هواخوری منظم و محدودیت در تماس با خانواده، نه‌تنها خلاف استانداردهای بین‌المللی است، بلکه مصداق رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز به‌شمار می‌آید. چنین شرایطی، زندان را به ابزاری برای شکنجه تدریجی بدل می‌کند.

رد مرخصی در شرایط بحرانی

در حالی که کشور در شرایط بحرانی و جنگی به‌سر می‌برد، رد درخواست مرخصی زندانیان، نگرانی‌ها درباره سلامت و امنیت آنان را دوچندان کرده است. مرخصی، حقی انسانی و قانونی برای کاهش فشارهای روانی و حفظ پیوند خانوادگی است؛ حقی که در عمل به ابزاری برای تنبیه و فشار بدل شده است.

قانون اساسی و واقعیت زندان

اصل ۲۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جان، مال و حیثیت اشخاص را از تعرض مصون می‌داند و اصل ۳۹ هرگونه هتک حرمت و رفتار تحقیرآمیز با زندانیان را ممنوع اعلام کرده است. اما شرایط گزارش‌شده از زندان عادل‌آباد، نشان می‌دهد که این اصول، در عمل نقضی روزمره و عادی‌شده را تجربه می‌کنند.

اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ معیاری فراموش‌شده

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر، هرگونه شکنجه و رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع می‌داند. نگهداری زندانیان در شرایطی که سلامت، کرامت و ارتباط انسانی آنان را سلب می‌کند، نقض صریح این اصل بنیادین است؛ نقضی که مسئولیت آن بر عهده حاکمیت است.

سخن پایانی؛ زندان، آینه تمام‌نمای عدالت

وضعیت زندان‌ها، معیار سنجش عدالت در هر جامعه‌ای است. آنجا که زندان به محل تحقیر و فرسایش انسان تبدیل می‌شود، سخن گفتن از قانون و عدالت، بیش از یک تناقض تلخ نیست. رسیدگی فوری به شرایط زندان عادل‌آباد شیراز، نه یک امتیاز، که یک الزام حقوق بشری است.