کشوری که هر روز بوی مرگ میدهد
۹ ماه از سال ۲۰۲۵ گذشته و ایران رکوردی هولناک ثبت کرده است: بیش از ۱۰۰۰ نفر در این مدت اعدام شدند. این یعنی بهطور متوسط هر روز سه انسان روی چوبهٔ دار رفتهاند. ایران اکنون نه تنها بیشترین تعداد اعدام در منطقه، بلکه بالاترین نرخ اعدام به نسبت جمعیت در جهان را دارد.
اعدام در ایران دیگر یک «مجازات قانونی» نیست؛ به یک سیاست حکومتی برای کنترل جامعه، ایجاد رعب، و خاموش کردن اعتراضات بدل شده است.
آمار و ارقام تکاندهنده
• طبق گزارش سازمان «حقوق بشر ایران» (Iran Human Rights)، تا سپتامبر ۲۰۲۵ دستکم ۱۰۰۰ نفر اعدام شدهاند.
• در سال ۲۰۲۴ کل اعدامها ۹۷۵ نفر بود؛ یعنی امسال روند اعدامها رکورد تازهای زده است.
• تفکیک جرائم:
• حدود ۵۰٪ به جرائم مواد مخدر مربوط است؛ با وجود اینکه بسیاری از کشورها چنین مجازات سنگینی برای این جرائم ندارند.
• نزدیک به ۲۵٪ به جرائم امنیتی و سیاسی مربوط میشود (اتهاماتی مانند «محاربه»، «افساد فیالارض» یا «همکاری با گروههای مخالف»).
• بقیه موارد عمدتاً قتل عمد یا اتهامات دیگر هستند.
قربانیان بیصدا
اعدامشدگان چهرههای متنوعی دارند، اما در میان آنها الگوهایی تکرار میشود:
• اقلیتهای قومی (بلوچها، کردها، عربها) که بهطور نامتناسبی در معرض احکام مرگ قرار دارند.
• فقرا و حاشیهنشینان که بیشتر در پروندههای مواد مخدر گرفتار میشوند.
• کودکان و نوجوانان: گزارشها نشان میدهد همچنان افراد زیر ۱۸ سال در زمان ارتکاب جرم اعدام میشوند، برخلاف تعهدات بینالمللی ایران.
• زندانیان سیاسی که اغلب با محاکمههای چند دقیقهای، بدون وکیل مستقل و بر اساس اعترافات اجباری، به مرگ محکوم میشوند.
انگیزههای سیاسی پشت طنابها
اعدام در ایران صرفاً ابزار قضایی نیست؛ کارکرد سیاسی دارد:
• ابزار ارعاب: هر بار که اعتراضهای اجتماعی بالا میگیرد، حکومت با موجی از اعدامها پاسخ میدهد تا جامعه را در هراس فرو ببرد.
• نمایش قدرت: حکومت از طناب دار بهعنوان پیامی به مخالفان استفاده میکند: «اعتراض کنید، مرگ در انتظارتان است.»
• پاکسازی زندانها: بسیاری معتقدند موج اعدامها بخشی از سیاست تخلیه زندانها از محکومان و مخالفان است.
واکنشهای جهانی
• سازمان ملل بارها نسبت به افزایش بیسابقهٔ اعدامها هشدار داده است.
• اتحادیه اروپا و دولتهای غربی بیانیههایی صادر کردهاند، اما این واکنشها بیشتر لفظی بوده تا عملی.
• گروههای حقوق بشری بینالمللی مانند Amnesty و Human Rights Watch، ایران را یکی از «جلادان بزرگ جهان» معرفی کردهاند.
• با این حال، فشار مؤثر — مثلاً مشروطسازی روابط اقتصادی به کاهش اعدامها — هنوز بهطور جدی اعمال نشده است.
اعدام در قوانین ایران
• قانون مجازات اسلامی ایران مجازات مرگ را برای بیش از ۱۰۰ نوع جرم پیشبینی کرده است؛ از قتل عمد تا جرائم مواد مخدر، از «زنا» تا «محاربه».
• این گسترهٔ وسیع باعث شده که اعدام بهجای آخرین ابزار، به مجازاتی رایج و روزمره بدل شود.
• ایران برخلاف تعهداتش به میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون حقوق کودک همچنان کودکان و نوجوانان را اعدام میکند.
چهرهٔ انسانی بحران
آمارها خشکاند، اما پشت هر عدد انسانی ایستاده:
• جوانی که به جرم حمل چند گرم مواد مخدر و بدون وکیل مؤثر، صبح زود پای دار رفت.
• نوجوانی که اعترافاتش زیر شکنجه ثبت شد و چند سال بعد به چوبهٔ دار سپرده شد.
• فعال سیاسیای که صرفاً به دلیل شرکت در اعتراضات، با اتهام «محاربه» اعدام شد.
اینها نه «اعدام» که «قتل حکومتی» هستند.
• طبق گزارش سازمان «حقوق بشر ایران» (Iran Human Rights)، تا سپتامبر ۲۰۲۵ دستکم ۱۰۰۰ نفر اعدام شدهاند.
• در سال ۲۰۲۴ کل اعدامها ۹۷۵ نفر بود؛ یعنی امسال روند اعدامها رکورد تازهای زده است.
• تفکیک جرائم:
• حدود ۵۰٪ به جرائم مواد مخدر مربوط است؛ با وجود اینکه بسیاری از کشورها چنین مجازات سنگینی برای این جرائم ندارند.
• نزدیک به ۲۵٪ به جرائم امنیتی و سیاسی مربوط میشود (اتهاماتی مانند «محاربه»، «افساد فیالارض» یا «همکاری با گروههای مخالف»).
• بقیه موارد عمدتاً قتل عمد یا اتهامات دیگر هستند.
قربانیان بیصدا
اعدامشدگان چهرههای متنوعی دارند، اما در میان آنها الگوهایی تکرار میشود:
• اقلیتهای قومی (بلوچها، کردها، عربها) که بهطور نامتناسبی در معرض احکام مرگ قرار دارند.
• فقرا و حاشیهنشینان که بیشتر در پروندههای مواد مخدر گرفتار میشوند.
• کودکان و نوجوانان: گزارشها نشان میدهد همچنان افراد زیر ۱۸ سال در زمان ارتکاب جرم اعدام میشوند، برخلاف تعهدات بینالمللی ایران.
• زندانیان سیاسی که اغلب با محاکمههای چند دقیقهای، بدون وکیل مستقل و بر اساس اعترافات اجباری، به مرگ محکوم میشوند.
انگیزههای سیاسی پشت طنابها
اعدام در ایران صرفاً ابزار قضایی نیست؛ کارکرد سیاسی دارد:
• ابزار ارعاب: هر بار که اعتراضهای اجتماعی بالا میگیرد، حکومت با موجی از اعدامها پاسخ میدهد تا جامعه را در هراس فرو ببرد.
• نمایش قدرت: حکومت از طناب دار بهعنوان پیامی به مخالفان استفاده میکند: «اعتراض کنید، مرگ در انتظارتان است.»
• پاکسازی زندانها: بسیاری معتقدند موج اعدامها بخشی از سیاست تخلیه زندانها از محکومان و مخالفان است.
واکنشهای جهانی
• سازمان ملل بارها نسبت به افزایش بیسابقهٔ اعدامها هشدار داده است.
• اتحادیه اروپا و دولتهای غربی بیانیههایی صادر کردهاند، اما این واکنشها بیشتر لفظی بوده تا عملی.
• گروههای حقوق بشری بینالمللی مانند Amnesty و Human Rights Watch، ایران را یکی از «جلادان بزرگ جهان» معرفی کردهاند.
• با این حال، فشار مؤثر — مثلاً مشروطسازی روابط اقتصادی به کاهش اعدامها — هنوز بهطور جدی اعمال نشده است.
اعدام در قوانین ایران
• قانون مجازات اسلامی ایران مجازات مرگ را برای بیش از ۱۰۰ نوع جرم پیشبینی کرده است؛ از قتل عمد تا جرائم مواد مخدر، از «زنا» تا «محاربه».
• این گسترهٔ وسیع باعث شده که اعدام بهجای آخرین ابزار، به مجازاتی رایج و روزمره بدل شود.
• ایران برخلاف تعهداتش به میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون حقوق کودک همچنان کودکان و نوجوانان را اعدام میکند.
چهرهٔ انسانی بحران
آمارها خشکاند، اما پشت هر عدد انسانی ایستاده:
• جوانی که به جرم حمل چند گرم مواد مخدر و بدون وکیل مؤثر، صبح زود پای دار رفت.
• نوجوانی که اعترافاتش زیر شکنجه ثبت شد و چند سال بعد به چوبهٔ دار سپرده شد.
• فعال سیاسیای که صرفاً به دلیل شرکت در اعتراضات، با اتهام «محاربه» اعدام شد.
اینها نه «اعدام» که «قتل حکومتی» هستند.
مسئولیت جامعه جهانی
• آیا جهان میتواند با حکومتی که سالانه هزاران نفر را اعدام میکند روابط عادی داشته باشد؟
• تحریمهای هدفمند علیه مسئولان قضایی و امنیتی، ابزار فشار مؤثری است که میتواند استفاده شود.
• سکوت یا واکنشهای نیمبند فقط به تداوم سیاست مرگ مشروعیت میبخشد.
• آیا جهان میتواند با حکومتی که سالانه هزاران نفر را اعدام میکند روابط عادی داشته باشد؟
• تحریمهای هدفمند علیه مسئولان قضایی و امنیتی، ابزار فشار مؤثری است که میتواند استفاده شود.
• سکوت یا واکنشهای نیمبند فقط به تداوم سیاست مرگ مشروعیت میبخشد.
سیاست مرگ باید متوقف شود
اعدام در ایران امروز یک ماشین کشتار دولتی است؛ نه عدالت، نه اصلاح، نه بازدارندگی.
طناب دار در جمهوری اسلامی ابزاری است برای بقای حکومت.
تا زمانی که این سیاست ادامه دارد، هر روز صبح در ایران سه خانواده با خبر مرگ عزیزشان از خواب بیدار میشوند.
پیام این مقاله روشن است:
• اعدام باید متوقف شود، بهویژه برای جرائم غیرخشونتآمیز.
• زندانیان سیاسی و کودکان نباید قربانی ماشین مرگ شوند.
• جامعه جهانی وظیفه دارد برای توقف این چرخه، فشار مؤثر و مداوم وارد کند
اعدام در ایران امروز یک ماشین کشتار دولتی است؛ نه عدالت، نه اصلاح، نه بازدارندگی.
طناب دار در جمهوری اسلامی ابزاری است برای بقای حکومت.
تا زمانی که این سیاست ادامه دارد، هر روز صبح در ایران سه خانواده با خبر مرگ عزیزشان از خواب بیدار میشوند.
پیام این مقاله روشن است:
• اعدام باید متوقف شود، بهویژه برای جرائم غیرخشونتآمیز.
• زندانیان سیاسی و کودکان نباید قربانی ماشین مرگ شوند.
• جامعه جهانی وظیفه دارد برای توقف این چرخه، فشار مؤثر و مداوم وارد کند
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر